આ અભ્યાસમાં અર્બન ઈન્ડિયાની નાણાકીય તૈયારીની ધારણાના ચાર મુખ્ય સ્તંભો છે – નાણાકીય આયોજન, કટોકટીની તૈયારી, આરોગ્ય અને સુખાકારી, અને નિવૃત્તિ વ્યૂહરચના – માં શોધે છે અને તેની વાસ્તવિકતામાં તેમની તૈયારી સાથે તુલના કરે છે.
- રાષ્ટ્રવ્યાપી અભ્યાસ મુજબ, ભારતનો વાસ્તવિક રેડી ફોર લાઇફ ઇન્ડેક્સ (RLI) 85ની ઉચ્ચ કથિત તૈયારીની સરખામણીમાં 59 પર સાધારણ છે, જે ભારતની શહેરી વસ્તીમાં નાણાકીય તૈયારીમાં 26 પોઈન્ટનો વિશાળ તફાવત દર્શાવે છે.
- નિવૃત્તિ આયોજન ભારતના સૌથી મોટા તફાવત ક્ષેત્ર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, જેમાં ત્રણમાંથી બે વ્યક્તિઓ, આયોજન છતાં, નિવૃત્તિ પછી કૌટુંબિક સહાયની અપેક્ષા રાખે છે.
- પાંચમાંથી બે વ્યક્તિઓ પાસે ચાર મહિનાથી વધુ સમય સુધી ચાલતું કટોકટી ભંડોળ છે; પાંચમાંથી બે સ્વાસ્થ્ય વીમા માલિકો ₹5 લાખથી ઓછું આરોગ્ય કવર ધરાવે છે.
- આ તારણો આવક જૂથો અને શહેરોમાં લાંબા ગાળાના રક્ષણ અને નાણાકીય સાક્ષરતાની ભારતની જરૂરિયાતને પણ પ્રકાશિત કરે છે.
મુંબઈ | ૧૭ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ — HDFC લાઇફે ‘રેડી ફોર લાઇફ’ – તેનો નવીનતમ સંશોધન-આધારિત અભ્યાસ શરૂ કર્યો છે. આ અનોખો અહેવાલ નાણાકીય તૈયારી ગેપ – વ્યક્તિઓની કથિત અને વાસ્તવિક નાણાકીય તૈયારી વચ્ચેનો તફાવત – માપવાનો પ્રયાસ કરે છે.
ઇન્ડેક્સ 26-પોઇન્ટનો તફાવત દર્શાવે છે, જે સૂચવે છે કે, વ્યક્તિની વાસ્તવિક તૈયારીના સંદર્ભમાં મોટો તફાવત છે અને તેઓ વિચારે છે કે, તેઓ કેટલા તૈયાર છે તે મોટે ભાગે નાણાકીય આયોજનને ફક્ત યોજનામાંથી વાસ્તવિકતામાં રૂપાંતરિત કરવા માટે પગલાંનો અભાવ છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, ઇન્ડેક્સ દર્શાવે છે કે, વ્યક્તિઓ વિવિધ નાણાકીય પાસાઓમાં જીવનની અનિશ્ચિતતાઓને સંભાળવા માટે સારી રીતે તૈયાર નથી.
અભ્યાસ વિશે
રેડી ફોર લાઇફ ઇન્ડેક્સ 2025 એ HDFC લાઇફ દ્વારા એક માલિકીની સંશોધન પહેલ છે. આ સંશોધન સ્વતંત્ર બજાર સંશોધન કંપની ઇપ્સોસ ઇન્ડિયા દ્વારા હાથ ધરવામાં આવ્યું છે. મેટ્રો, ટાયર 2 અને ટાયર 3 શહેરોમાં 25-55 વર્ષની વયના કામ કરતા પુરુષો અને સ્ત્રીઓ સાથે 1,836 ફેસ ટુ ફેસ ઈન્ટરવ્યુના આધારે, આ અભ્યાસ ચાર મુખ્ય સ્તંભો – નાણાકીય આયોજન, કટોકટી તૈયારી, આરોગ્ય અને સુખાકારી અને નિવૃત્તિ વ્યૂહરચના – પર ભારતની જીવન તૈયારીનું મૂલ્યાંકન કરે છે.
આ સૂચકાંકનો ઉદ્દેશ્ય દ્રષ્ટિકોણ અને વાસ્તવિક તૈયારી વચ્ચેના અંતરને પ્રકાશિત કરવાનો છે, જે ટૂંકા ગાળાની બચતથી માળખાગત, લાંબા ગાળાના નાણાકીય આયોજન તરફ સ્થળાંતરને પ્રોત્સાહન આપે છે.
આત્મવિશ્વાસ અને તૈયારીને સંતુલિત કરવી – ભારતની નિવૃત્તિ વાસ્તવિકતા
રેડી ફોર લાઇફ ઇન્ડેક્સ 2025 ઉચ્ચ મહત્વના જીવન સ્તંભો વચ્ચે ભારતની એકંદર તૈયારીનું મૂલ્યાંકન કરે છે અને શોધે છે કે, જાગૃતિ અને આશાવાદ દૃશ્યમાન હોવા છતાં, તૈયારી હજુ પણ અસમાન છે.
જ્યારે ગ્રાહકો સ્પષ્ટ આદર્શ નિવૃત્તિ લક્ષ્યો ધરાવે છે, ત્યારે તેમની નાણાકીય ક્રિયાઓ અને ઉત્પાદન પસંદગીઓ સૂચવે છે કે, આ લક્ષ્યો સુધી પહોંચવું મુશ્કેલ હોઈ શકે છે. બધા સ્તંભોમાં, નિવૃત્તિની તૈયારી સૌથી નબળી છે, જેમાં આત્મવિશ્વાસ અને કાર્યવાહીના સ્તર વચ્ચે 37-પોઇન્ટનો તફાવત છે. લગભગ અડધા શહેરી ભારતીયોએ હજુ સુધી નિવૃત્તિ માટે બચત કરવાનું શરૂ કર્યું નથી, અને દર ત્રણમાંથી બે લોકો નિવૃત્તિ પછી પરિવાર તરફથી સહાયની અપેક્ષા રાખે છે.
મોટાભાગના ઉત્તરદાતાઓ જેમણે નિવૃત્તિ માટે આયોજન શરૂ કર્યું છે, તેઓનો અભિપ્રાય છે કે ₹50 લાખ – ₹1 કરોડનું ભંડોળ લગભગ 17 વર્ષ ચાલશે, જે ફુગાવા અને જીવનશૈલીના ખર્ચને ધ્યાનમાં લેતા એક ઘોર ઓછો અંદાજ સાબિત થઈ શકે છે. આ પરિણામો પર ભાર મૂકે છે. ભારતને પરિવાર-સમર્થિત નાણાકીય સુરક્ષાથી સ્વતંત્ર નિવૃત્તિ આયોજન તરફ આગળ વધવાની જરૂરિયાત અને નાણાકીય આયોજન અંગે જાગૃતિની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો.
નાણાકીય આયોજન અને રક્ષણ — પરંપરાગત શક્તિ, આધુનિક અંતર
જ્યારે ભારતીય ગ્રાહકો પરંપરાગત બચત સાધનો જેવા કે એન્ડોમેન્ટ વીમા યોજનાઓ, ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ અને સોના તરફ ઝુકાવ ધરાવે છે, ત્યારે ટર્મ ઇન્શ્યોરન્સ, માર્કેટ લિંક્ડ પ્રોડક્ટ્સ અને નિવૃત્તિ ઉત્પાદનો જેવા રક્ષણ અને વૃદ્ધિ-લક્ષી ઉત્પાદનોનો ઓછો ઉપયોગ થાય છે.
ટર્મ ઇન્શ્યોરન્સ, જે સૌથી વધુ ખર્ચ-અસરકારક સુરક્ષા સાધનોમાંનું એક છે, તેની માલિકી મર્યાદિત છે કારણ કે મર્યાદિત ઉત્પાદન સમજ, દાવાની પતાવટની આસપાસની માન્યતાઓ અને એવી માન્યતા છે કે જો પોલિસી ધારક પોલિસી મુદત પૂરી કરે તો પ્રીમિયમ કોઈ વળતર આપતું નથી. જ્યારે નાણાકીય શિસ્ત અમુક હદ સુધી દૃશ્યમાન છે, ત્યારે બચત જગ્યા પરંપરાગત ઉત્પાદનો અને ટૂંકા ગાળાના ધ્યેયો દ્વારા પ્રભુત્વ ધરાવે છે. વાસ્તવિક તક ટકાઉ સંપત્તિ બનાવવા અને ઓછી વૃદ્ધિવાળા સાધનો પર વધુ પડતી નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે વ્યવસ્થિત, લાંબા ગાળાના રોકાણને પ્રોત્સાહિત કરવામાં રહેલી છે.
સકારાત્મક નોંધ પર, આરોગ્ય અને સુખાકારી વિશે જાગૃતિ વધી રહી છે. સર્વેમાં પાંચમાંથી ચાર સહભાગીઓ તેમની એકંદર શારીરિક અને માનસિક સુખાકારી જાળવવા માટે શારીરિક પ્રવૃત્તિઓમાં સક્રિયપણે જોડાય છે. તેવી જ રીતે, ત્રણમાંથી બે વાર્ષિક આરોગ્ય તપાસ માટે જાય છે. પરંતુ કવરેજમાં અંતર હજુ પણ અસ્તિત્વમાં છે; 5 માંથી 2 ઉત્તરદાતાઓ પાસે ₹5 લાખથી ઓછું આરોગ્ય વીમા કવર છે. વધુમાં, કટોકટી ભંડોળની દ્રષ્ટિએ, ૫ માંથી ૨ વ્યક્તિ પાસે ચાર મહિનાથી વધુ સમય માટે ઘરના ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે પૂરતી બચત છે.
પ્રાદેશિક અને સ્તરવાર આંતરદૃષ્ટિ
આ અભ્યાસ સમગ્ર ભારતમાં નાણાકીય તૈયારીમાં નોંધપાત્ર પ્રાદેશિક ભિન્નતા દર્શાવે છે:
- ઉત્તર ભારત 30 પોઇન્ટનો સૌથી મોટો તૈયારી તફાવત દર્શાવે છે, મુખ્યત્વે નબળા કટોકટી અને નિવૃત્તિ આયોજનને કારણે
- પૂર્વ ભારત 20 પોઇન્ટના સૌથી વાસ્તવિક સ્વ-મૂલ્યાંકન રેકોર્ડ કરે છે, અને પરંપરાગત અને શિસ્તબદ્ધ બચત અભિગમ પણ દર્શાવે છે
- દક્ષિણ ભારત નાણાકીય અને આરોગ્ય આયોજન તરફ પરિપક્વતામાં આગળ છે
- પશ્ચિમ ભારત વધુ વૈવિધ્યસભર રોકાણ દૃષ્ટિકોણ દર્શાવે છે પરંતુ લાંબા ગાળાના આયોજન પર ઓછું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે
- સ્તર 3 શહેરો સૌથી ઓછી તૈયારી અને સૌથી વધુ વ્યાપક આત્મવિશ્વાસ તફાવત દર્શાવે છે, જે મહાનગરો ઉપરાંત ઊંડા નાણાકીય સાક્ષરતા પ્રયાસોની જરૂરિયાતને પ્રકાશિત કરે છે
અહેવાલ માટે અહીં ક્લિક કરો
HDFC લાઇફના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર અને ચીફ બિઝનેસ ઓફિસર વિનીત અરોરાએ અભ્યાસ પર પોતાના વિચારો શેર કર્યા, “રેડી ફોર લાઇફ ઇન્ડેક્સ ભારતની નાણાકીય આયોજન પ્રત્યે વધતી જતી જાગૃતિ અને આશાવાદને પ્રતિબિંબિત કરે છે પરંતુ તે પણ યાદ અપાવે છે કે, સાચી તૈયારી સુસંગત આયોજન અને સુરક્ષા દ્વારા બનાવવામાં આવે છે. માત્ર આત્મવિશ્વાસ પૂરતો નથી – તૈયારીને માળખા અને કાર્યવાહીની જરૂર છે.
તારણો સૂચવે છે કે, નિવૃત્તિ ભારતનું સૌથી મોટું નાણાકીય અંધ સ્થળ છે. ઉચ્ચ જાગૃતિ હોવા છતાં, લાંબા ગાળાની સુરક્ષા તરફ વાસ્તવિક કાર્યવાહી મર્યાદિત. આ અભ્યાસ દ્વારા, અમે નાણાકીય સુખાકારીના આવશ્યક સ્તંભો તરીકે તૈયારી અને સુરક્ષાની આસપાસ અર્થપૂર્ણ વાતચીતને પ્રોત્સાહન આપવાનો ઉદ્દેશ્ય રાખીએ છીએ.”
*શહેરોની યાદી – દિલ્હી, ચેન્નાઈ, મુંબઈ, કોલકાતા, લખનૌ, જોધપુર, કોચી, વિશાખાપટ્ટનમ, વડોદરા, નાગપુર, ભુવનેશ્વર, પટના, મુઝફ્ફરનગર, પાનીપત, તંજાવુર, મછલીપટ્ટનમ, આણંદ, ધુલે, બર્ધમાન, ગંજમ.
============
