સોનું: માત્ર મેટલ કરતાં પણ વધુ – ભારતની આત્મામાં વણાયેલી ભાવના

એસબીઆઈ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ દ્વારા રોકાણકાર શિક્ષણ અને જાગૃતિ પહેલ

ગુજરાત, અમદાવાદ | ૧૮મી ઓક્ટોબર ૨૦૨૫: સોનું, ચળકતી પીળી ધાતુ, સદીઓથી સંસ્કૃતિઓને મોહિત કરતી આવી છે. ઐતિહાસિક રીતે ચલણ, આભૂષણ તરીકે અને હવે વૈશ્વિક નાણાકીય પ્રણાલીઓના આધારસ્તંભ તરીકે વપરાતું સોનું, તમામ સંસ્કૃતિઓમાં અપાર મૂલ્ય જાળવી રાખે છે. પરંતુ ભારતમાં, તેનું મહત્ત્વ અર્થશાસ્ત્રથી પર છે—તે સમૃદ્ધિ, પવિત્રતા અને પરંપરાનું પ્રતીક છે.

દિવાળીથી લઈને લગ્ન સુધી, સોનું માત્ર એક એસેસરી નથી—તે એક લાગણી છે. તેની હાજરી શુભ શરૂઆતની નિશાની છે. પરંપરાગત રીતે, ભારતીયો તહેવારો દરમિયાન, ખાસ કરીને દિવાળીમાં, સોનાના સિક્કા, બાર અને ઝવેરાતમાં રોકાણ કરે છે, એવું માનીને કે તે સંપત્તિ અને સમૃદ્ધિ લાવે છે. આજે, આ વર્ષો જૂની પરંપરા વિકસિત થઈ રહી છે, જેમાં આધુનિક રોકાણકારો સગવડતા અને ફ્લેક્સિબિલિટી શોધતા હોવાથી ડિજિટલ ગોલ્ડ વધુ લોકપ્રિયતા મેળવી રહ્યું છે.

સાંસ્કૃતિક આદર ઉપરાંત, સોનું રોકાણ પોર્ટફોલિયોમાં એક વ્યૂહાત્મક એસેટ ક્લાસ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. તે ફુગાવા સામે હેજ, એક ડાયવર્સિફાયર અને રિસ્ક-એડજસ્ટેડ રિટર્ન્સ માટે સ્ટેબિલાઇઝર તરીકે કાર્ય કરે છે. વર્ષોથી, વૈશ્વિક માંગમાં વધારો થયો છે, જેના કારણે કિંમતો ઐતિહાસિક ઊંચાઈએ પહોંચી છે અને કેન્દ્રીય બેંકોને તેમના રિઝર્વ વધારવા માટે પ્રોત્સાહન મળ્યું છે.

સ્ત્રોત: ગોલ્ડ હબ; 30 સપ્ટેમ્બર, 2025 સુધીનો ડેટા

ભારતે પણ તેના સોનાના હોલ્ડિંગમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે. અત્યાર સુધીમાં, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા પાસે 880 ટન સોનું છે, જે નાણાકીય વર્ષ 2024માં 822 ટન હતું અને અનામત વધારવામાં ટોચના દસમાં સામેલ છે. આ વ્યૂહાત્મક સંચય નાણાકીય નીતિમાં ફેરફાર અને નાણાકીય સાર્વભૌમત્વની ઇચ્છાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

આજની અર્થવ્યવસ્થામાં સોનું માત્ર એક ‘સેફ હેવન’ કરતાં પણ વધારે કેમ છે?
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર આજે સતત પડકારો અને ઉભરતી સ્થિતિસ્થાપકતા વચ્ચે નાજુક સંતુલન જાળવી રહ્યું છે. આ ગતિશીલતાના કેન્દ્રમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ છે, જ્યાં વૃદ્ધિ ધીમી પડતી હોવા છતાં રાજકોષીય વૃદ્ધિ ચક્ર ફુગાવાને વેગ આપી રહ્યું છે – મધ્યસ્થ બેંકો માટે મૂંઝવણ ઊભું કરે છે. જ્યારે ફુગાવાની અપેક્ષાઓ આર્થિક ગતિને વટાવી જાય છે, ત્યારે નીતિગત નિર્ણયો વધુને વધુ જટિલ બને છે.

નબળા યુએસ અર્થતંત્રે ડોલર પર દબાણ લાવ્યું છે, જેના કારણે ફેડરલ રિઝર્વને વધુ અનુકૂળ વલણ અપનાવવા માટે પ્રેરિત કરવામાં આવ્યું છે. તેમ છતાં, ધીમી વૃદ્ધિ વચ્ચે વધતો ફુગાવો સોના માટે ચમકવા માટે ક્લાસિક વાતાવરણ બનાવે છે. ઐતિહાસિક રીતે, આવી પરિસ્થિતિઓ – નીચા વ્યાજ દર, ઊંચા ફુગાવો અને ચલણની નબળાઈ – રોકાણકારોને મૂલ્યના ભાડ અને ભંડાર તરીકે સોના તરફ દોરી ગયા છે.

વૈશ્વિક સ્તરે, તાજેતરની ઊંચી સપાટીથી હળવા થવા છતાં ફુગાવો અસમાન રહ્યો છે. ફેડ સહિતની કેન્દ્રીય બેંકો વૃદ્ધિને ઉત્તેજીત કરવા માટે ડોવિશ નીતિઓ તરફ ઝુકી રહી છે. રાજકીય સર્વસંમતિ દ્વારા સમર્થિત રાજકોષીય વિસ્તરણ મુખ્ય અર્થતંત્રોમાં એક સામાન્ય વિષય બની રહ્યો છે.

ભારતમાં રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયા એ સક્રિયપણે પ્રતિક્રિયા આપી છે – પ્રવાહિતા દાખલ કરીને, દરોમાં ઘટાડો કર્યો અને રોકડ અનામત ગુણોત્તરને હળવો કર્યો. ફુગાવો ધીમો રહ્યો છે, પરંતુ ધિરાણ વૃદ્ધિએ હજી વેગ પકડ્યો નથી. તાજેતરના જીએસટી તર્કસંગતીકરણને બાહ્ય વેપાર દબાણ સામે વ્યૂહાત્મક બફર તરીકે જોવામાં આવે છે, જેમાં ભાવિ નીતિની લવચિકતા વૈશ્વિક રાજદ્વારી પુન:કેલિબ્રેશન પર આધારિત છે.

ઓછી યીલ્ડ અને મ્યુટેડ ઇક્વિટી રિટર્ન વચ્ચે, સોનું એક સ્ટેન્ડઆઉટ એસેટ ક્લાસ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. તેનું પ્રદર્શન વ્યાપક બજારોને પાછળ છોડી ગયું છે, જે સલામત આશ્રયસ્થાન તરીકેની તેની ભૂમિકાને મજબૂત બનાવે છે. ભારતમાં, આ વલણ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્પેસમાં સ્પષ્ટ છે, જ્યાં ગોલ્ડ ઇટીએફ અને ફંડ ઓફ ફંડ્સમાં પાછલા વર્ષમાં એયુએમ લગભગ બમણું જોવા મળ્યું છે – જે ₹1.12 લાખ કરોડની નજીક પહોંચ્યું છે. આ ઉછાળો વ્યૂહાત્મક અને લાંબા ગાળાની સંપત્તિ તરીકે સોનામાં રોકાણકારોના વધતા વિશ્વાસને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

સ્ત્રોત – એમએફઆઈ એક્સપ્લોરર

*AUM 30મી સપ્ટેમ્બર 2025 ના રોજ માત્ર ગોલ્ડ એક્સચેન્જ ટ્રેડેડ ફંડ્સ અને ગોલ્ડ ETF ફંડ ઓફ ફંડ્સનું AUM ધરાવે છે

આ ધનતેરસમાં સ્માર્ટ રીતે સોનામાં શા માટે રોકાણ કરવું?

• સેફ હેવન એસેટ: અનિશ્ચિતતા, ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને બજારની મંદીના સમયગાળા દરમિયાન સોનું ચમકે છે – જ્યારે અન્ય સંપત્તિ અસ્થિર હોય અથવા ઘટતી હોય ત્યારે તમારા પોર્ટફોલિયોનું રક્ષણ કરે છે.
• વૈવિધ્યકરણ લાભો: અન્ય એસેટ વર્ગો સાથે નીચા સહસંબંધ સાથે, સોનું સંતુલન ઉમેરે છે, એકંદર પોર્ટફોલિયો જોખમ અને અસ્થિરતા ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે.
• ફુગાવો હેજ: ઐતિહાસિક રીતે, સોનાએ ફુગાવાના સમયગાળા દરમિયાન ખરીદ શક્તિ જાળવી રાખી છે, જ્યારે ચલણો તાકાત ગુમાવે છે ત્યારે ઘણીવાર મૂલ્યમાં વધારો થાય છે.
• અનુકૂળ રોકાણ: ગોલ્ડ ફંડ્સ અને ગોલ્ડ ઇટીએફ રોકાણ અને વેપાર માટે અનુકૂળ માર્ગ પ્રદાન કરે છે, જેમાં ઇટીએફનો સ્ટોક એક્સચેન્જમાં રીઅલ-ટાઇમમાં વેપાર કરવામાં આવે છે
• સુરક્ષિત અને શુદ્ધ: ગોલ્ડ ફંડ્સ અને ગોલ્ડ ETF સ્ટોરેજની ચિંતાઓને દૂર કરે છે. ૯૯.૯૯ ટકા શુદ્ધતા સાથે ૨૪ કેરેટ સોનું છે, જે પારદર્શિતા અને ગુણવત્તા સુનિશ્ચિત કરે છે.

અંતિમ શબ્દો:
સોનું એ રોકાણ કરતાં વિશેષ છે – તે એક વારસો છે, સમૃદ્ધિનું પ્રતીક છે, અને એક કાલાતીત સંપત્તિ છે જે પેઢીઓ સુધી ચમકતું રહે છે. આજના ગતિશીલ બજારના વાતાવરણમાં, સોનું એક વ્યૂહાત્મક રોકાણ માર્ગ તરીકે ઉભું છે – રક્ષણ, વૈવિધ્યકરણ અને લાંબા ગાળાનું મૂલ્ય પ્રદાન કરે છે. ઉદ્યોગોમાં વધતી માંગ અને રોકાણ તરીકે સતત પ્રદર્શન સાથે, તે રોકાણ પોર્ટફોલિયો માટે વિશ્વસનીય આધારસ્તંભ છે. આ ધનતેરસમાં સોનામાં રોકાણ કરવાની સ્માર્ટ રીતો શોધીને પરંપરાને આધુનિક અભિગમ સાથે મિશ્રિત કરવાનું વિચારી લો. સંપત્તિ નિર્માણ, પોર્ટફોલિયો સ્થિરતા અથવા પરંપરાનું સન્માન કરવા માટે, સોનું સ્થિતિસ્થાપકતા અને વૃદ્ધિની સંભાવના પ્રદાન કરવાનું ચાલુ રાખે છે. આ શુભ અવસર ઉજવણી અને આર્થિક સુખાકારી તરફ એક પગલું ભરવાની તક બને.